İstinaf mahkemesi istinaf dilekçesi ile başvuru yapılan; resmi adıyla Bölge Adliye Mahkemesi veya idari yargıda Bölge İdare Mahkemesi, yerel mahkemeler ile Yargıtay/Danıştay arasında bulunan ikinci derece bir yargı merciidir. Bu mahkemeler, ilk derece mahkemelerinin verdiği kararları hem usul yönünden hem de maddi olaylar açısından yeniden inceleyerek denetler. Böylece yalnızca kanunun doğru uygulanıp uygulanmadığına değil, delillerin ve olayların doğru değerlendirilip değerlendirilmediğine de bakılır.
İstinafın en önemli özelliği, gerektiğinde yeniden yargılama yapabilmesidir. İstinaf mahkemesi istinaf dilekçesi ile başvuru sonrası mahkeme duruşma açabilir, tanıkları yeniden dinleyebilir, bilirkişi incelemesi yaptırabilir ve dosya hakkında yeni bir karar verebilir. Bu yönüyle yalnızca denetim yapan bir makam değil, aynı zamanda davanın esasına girerek karar oluşturabilen bir üst mahkemedir.
İstinaf ile temyiz arasındaki temel fark, inceleme kapsamındadır. İstinaf mahkemesi istinaf mahkemesi istinaf dilekçesi ile başvuru sonrası hem olayları hem hukuku değerlendirirken, Yargıtay ve Danıştay sadece hukuki denetim yapar. Temyiz mercileri genellikle delilleri yeniden incelemez; kararı usule uygun bulursa onar, hata görürse bozar ve dosyayı geri gönderir.
İstinaf Mahkemesi İncelemesi Farklı Sonuçlara Açıktır.
İstinaf mahkemesi istinaf dilekçesi ile başvuru sonrası istinaf incelemesi sonunda mahkeme farklı kararlar verebilir. Yerel mahkeme kararını doğru bulursa başvuruyu reddederek kararı onaylar. Eksik veya hatalı inceleme olduğunu düşünürse kararı kaldırıp yeni bir hüküm kurabilir. Çok ciddi usul hataları varsa dosyayı yeniden görülmek üzere ilk derece mahkemesine geri gönderebilir.
Ancak her dava için istinaf yolu açık değildir. Kanunda belirlenen bazı parasal sınırların veya ceza miktarlarının altında kalan kararların kesin sayılmasının yanı sıra bazı kararlar da nitelikleri gereği kesin sayılır ve bu kararlara karşı istinaf başvurusu yapılamaz. Bu noktada bir avukatın yardımı ile istinaf kanun yoluna başvuru imkanı olup olmadığı belirlenebilir.
İstinaf mahkemesi istinaf dilekçesi ile başvuru sırasında süre kaçırılmaması gereken en kritik unsurdur. Süreler davanın niteliğine göre değişir. Bu sürelerin kaçırılması halinde bir hak kaybı söz konusu olur ve yerel mahkemece verilmiş karar artık bazı olağandışı istisnalar dışında kesin hale gelmiş olur. Bu noktada bir avukat yardımı için arayış halindeyken sürenin geçmemesi amacıyla ve hak kaybına uğramamak için müvekkil tarafından da mahkemeye süre tutum dilekçesi sunulabilir.
İstinaf başvurusu için avukatınız tarafından yerel mahkemenin kararında neden haksız veya hukuka aykırı olduğunu düşündüğünüzü belirten bir istinaf başvuru dilekçesi hazırlanmalıdır. Bazı yargılamalarda istinaf yoluna başvuru sırasında harç ve giderler de yatırılmalıdır.
İstinaf hakkında bilinmesi gereken başka önemli noktalar da vardır. Örneğin istinaf başvurusu yapmak, her zaman kararın uygulanmasını otomatik olarak durdurmaz. Bu durum kararın niteliğine göre değişmektedir. Bu noktada da beklenmeyen sonuçlarla karşılaşmamak için dikkatli olunmalıdır.
İstinaf incelemesi, tarafların dilekçelerinde belirttiği sebeplerle sınırlı yapılır. Yani kişi hangi noktalara itiraz ettiğini açıkça yazmalıdır. Bununla birlikte kamu düzenini ilgilendiren açık hukuka aykırılıklar varsa mahkeme bunları kendiliğinden de dikkate alabilir. Bu nedenle istinaf dilekçesinin ayrıntılı ve hukuki gerekçeler içermesi oldukça önemlidir.
Ceza yargılamasında da istinafın ayrı bir önemi vardır çünkü sanığın lehine veya aleyhine sonuç doğurabilir. Örneğin verilen ceza azaltılabileceği gibi bazı durumlarda artırılması da mümkündür. Bu yüzden ceza davalarında yapılan başvurularda strateji dikkatle belirlenir.
Hukuk davalarında ise istinaf, özellikle delillerin yanlış değerlendirilmesi veya eksik inceleme yapılması durumlarında etkili bir denetim mekanizmasıdır. Yerel mahkemenin tanık değerlendirmesi, bilirkişi raporları veya hesaplamaları yanlış bulundığında istinaf mahkemesi bunları yeniden inceleyebilir. Bu yönüyle sadece şekli değil, maddi gerçeğe ulaşmayı amaçlayan bir inceleme yapılır.
İdari yargıda görev yapan Bölge İdare Mahkemeleri de benzer şekilde çalışır. Vergi davaları, idari işlemlerin iptali veya kamu görevlileriyle ilgili uyuşmazlıklarda ilk derece mahkemesi kararlarını denetler. Ancak bazı idari davalarda verilen kararlar da doğrudan kesin olabilir.
Uygulamada istinaf süreci bazen uzun sürebilir. Dosyanın yoğunluğuna, duruşma yapılıp yapılmamasına ve bilirkişi incelemesine göre sonuç alma süresi değişebilir. Büyükşehirlerdeki mahkemelerde iş yükü fazla olduğu için süreç daha uzun olabilmektedir.
Son olarak, istinaf mahkemesinin verdiği her karar da kesin değildir. Kanunda öngörülen şartlar varsa dosya bu kez temyiz için Yargıtay’a veya Danıştay’a götürülebilir. Böylece Türk yargı sisteminde üç aşamalı bir denetim mekanizması oluşur: ilk derece mahkemesi, istinaf ve temyiz.
- ANTORYUM HUKUK BÜROSU OLARAK HUKUKİ TÜM UYUŞMAZLIKLARINIZDA YANINIZDA OLMAK İSTİYORUZ. MÜVEKKİL ve AVUKAT ARASINDA KURULAN VEKALET İLİŞKİSİNİ ÖNEMSİYORUZ. ☎️ 05344191991
