📌Velayet ve Velayetin Değiştirilmesi Nedir?
Velayet; çocuğun kimle yaşayacağı, eğitim ve sağlık gibi önemli kararların kim tarafından alınacağı hakkıdır.
Velayetin değiştirilmesi ise çocuğun bakım, gözetim ve yetiştirilmesiyle ilgili karar verme hakkının mevcut velayet sahibinden alınarak başka bir kişiye verilmesi demektir. Bu durumda mahkeme kararıyla, mevcut velayet hakkı bir ebeveynden veya velayet sahibinden alınır ve çocuğun üstün yararı gözetilerek başka bir ebeveyn veya kişi lehine verilir. Velayetin değiştirilmesi, çocuğun yararını öncelikli tutan bir hukuki düzenlemedir.
Velayetin Değiştirilmesi Hangi Durumlarda Mümkündür?
Velayet değişikliği, mahkemeye başvurarak yapılır ve genellikle şu durumlarda talep edilebilir:
- Mevcut velayeti elinde bulunduran ebeveynin çocuğa bakamayacak duruma gelmesi (sağlık sorunları, madde bağımlılığı, şiddet, vb.)
- Çocuğun, diğer ebeveynle yaşaması daha uygun ise
- Mevcut velayet sahibinin çocuğa kötü muamele etmesi veya çocuğun yüksek menfaatinin başka bir ebeveynde olduğunun kanıtlanması
Velayetin Değiştirilmesinde Mahkeme Süreci Nasıl İşler?
Velayetin değiştirilmesi davalarında görevli mahkemeler aile mahkemeleridir.
Hazırlanan dava dilekçesinin mahkemeye sunulması üzerine süreç işlemeye başlar. Davayı açan taraf velayetin neden değiştirilmesi gerektiğini düşünüyorsa buna ilişkin delillerini titizlikle mahkemeye sunmalıdır.
Mahkeme tarafından davanın taraflarının sunduğu deliller dikkatlice incelenir. Çocuğun içinde bulunduğu sosyal çevreden ve mahkemeye yardımcı olacak olan pedagogdan alınabilecek tüm bilgiler alınır. Çocuğun yaşı ve durumu görüşünün dikkate alınmasında önemli hususlardandır.
Velayet sahibi ve velayetin değiştirilmesini isteyen taraflardan birinin ekonomik durumunun daha iyi olması velayetin değiştirilip değiştirilmemesi hususunda tek ve en önemli belirleyici unsur değildir. Bu noktada mahkeme tarafların yaşam düzenine, çocuğa ayırdığı zamana, psikolojik durumuna, ahlaki ve sosyal yaşamına, çocuğun eğitimine katkısına, çocuğun güvenliği ile çocuğun psikolojik ve fiziksel yararına da bakar.
Bunun yanı sıra mahkeme tarafından geçici velayet kararı da verilebilir. Geçici velayet kararı ile söz konusu dava devam ederken çocuğun kimin yanında kalacağının mahkeme tarafından geçici olarak belirlenebilir. Yani mahkeme, dava sonuçlanana kadar çocuğun güvenliği ve düzeni için “şimdilik” bir karar verir. Bu karar kesin değildir; dava sonunda değişebilir.
Velayetin Değiştirilmesinde Mahkeme Kararı Sonrası Süreç Nasıl İşler?
Mahkeme geçici velayet veya kesin velayet konusunda karar verdikten sonra karar taraflara resmi olarak tebliğ edilir. Anne, baba veya varsa vekilleri kararı UYAP, e-Devlet ya da posta yoluyla öğrenebilir. Kararın ardından tarafların mahkemenin belirlediği kurallara uyması gerekir. Çocuğun kimde kalacağı, diğer ebeveynle hangi günlerde görüşeceği ve teslim düzeni mahkeme kararında belirtilir. Tarafların çocuğu belirlenen gün ve saatlerde teslim etmesi ve kişisel ilişki kurulmasını engellememesi gerekir.
Bazı durumlarda taraflardan biri mahkeme kararına rağmen çocuğu teslim etmek istemeyebilir veya görüş hakkının kullanılmasını zorlaştırabilir. Böyle bir durumda süreç, çocuk teslim merkezleri aracılığıyla yürütülür. Bu merkezdeki teslim işlemleri, çocuğun psikolojik olarak zarar görmemesi amacıyla pedagoglar, psikologlar ve uzman görevliler eşliğinde çocuk teslim merkezleri üzerinden gerçekleştirilmektedir.
Mahkeme tarafından verilen velayet kararını doğru bulmayan tarafların ise karara karşı kanun yoluna başvurma hakları bulunmaktadır. Ancak kanun yoluna başvurulmuş olması, her durumda mahkeme kararının uygulanmasını otomatik olarak durdurmaz ve kararın değişeceği anlamına gelmez. Bunun yanı sıra zaman içerisinde ortaya çıkan yeni olaylar, çocuğun ihtiyaçlarının değişmesi veya ebeveynlerin yaşam koşullarındaki önemli farklılıklar nedeniyle yeniden velayet davası açılması mümkündür.
Velayet kararının değişmesiyle birlikte çocuğun günlük yaşamına ilişkin bazı resmî işlemler de yeniden düzenlenebilir. Çocuğun okul kayıtları, sağlık işlemleri, adres bilgileri ve nüfus kayıtları yeni velayet sahibine göre güncellenebilir. Bunun yanında iştirak nafakası, çocukla kişisel ilişki günleri ve tatil dönemlerine ilişkin düzenlemeler de yeniden belirlenebilir. Özellikle velayeti alan ebeveyn, çocuğun bakım ve eğitim giderlerinin karşılanabilmesi amacıyla diğer ebeveynden nafaka talebinde bulunabilir.
Velayetin Değiştirilmesi Sürecinde Dikkatli Olunmalıdır.
Yaşanan anlaşmazlıklarda çocuk anne ve baba arasındaki çatışmanın merkezine koyulmamalıdır. Velayet süreci çoğu zaman duygusal olarak yıpratıcı olabilir; ancak çocuğun psikolojik sağlığı, tarafların birbirine karşı tutumundan doğrudan etkilenir. Bu nedenle ebeveynlerin öfke, kırgınlık veya geçmişte yaşanan sorunları çocuğa yansıtmamaya özen göstermeleri gerekir.
Anne ve babanın, çocuk üzerinden birbirini cezalandırmaya çalışmaması oldukça önemlidir. Çocuğun diğer ebeveynle görüşmesini engellemek, onu taraf seçmeye zorlamak veya karşı taraf hakkında kötü konuşmak çocuğun duygusal gelişimine zarar verebilir. Mahkemeler de bu tür davranışları genellikle olumsuz değerlendirir. Bunun yerine tarafların mümkün olduğunca sakin, dengeli ve iş birliğine açık bir iletişim kurmaları hem çocuk hem de dava süreci açısından daha sağlıklı sonuçlar doğurur.
- ANTORYUM HUKUK BÜROSU OLARAK HUKUKİ TÜM UYUŞMAZLIKLARINIZDA YANINIZDA OLMAK İSTİYORUZ. MÜVEKKİL ve AVUKAT ARASINDA KURULAN VEKALET İLİŞKİSİNİ ÖNEMSİYORUZ. ☎️ 05344191991
